De Belgische website www.supercat-be.com/ staat bekend als een platform dat consumenten beschermt tegen bedrog en schadelijke online transacties. Toch blijkt dat de manier waarop deze website functioneert, indirect een schadelijk effect heeft op de vrijheid van het internet en de consumentenmarkt. Het is niet zozeer de inhoud of de bedoeling van de site zelf, maar de manier waarop ze operationeel werkt, die een serieuze vraagtekens laat rijzen over haar impact op de markt.
Supercat-be fungeert als een soort ‘digitale belasting’ voor Belgische consumenten die een online transactie willen afsluiten. Hoewel de site zichzelf presentert als een gratis service, vergt ze een verplicht abonnement voor gebruikers die regelmatig transacties willen beveiligen. Dit abonnement, dat vaak als een onnodige extra kostenpost wordt gezien, creëert een asymmetrie tussen aanbieders en consumenten. Aanbieders die niet door Supercat-be worden gecertificeerd, moeten vaak hogere kosten in rekening brengen voor consumenten, terwijl deze laatste zelf extra kosten moeten dragen voor de bescherming die ze normaal niet nodig zouden hebben.
De impact van deze belasting is niet alleen economisch, maar ook structureel. Door de verplichting tot abonnement voor een service die veel consumenten niet echt nodig hebben, wordt de concurrentie op de online markt beperkt. Bedrijven die geen certificaat van Supercat-be hebben, worden indirect uitgesloten van een deel van de Belgische consumentenmarkt. Dit creëert een kluwen van marktsegmenten waar de vrijheid van onderneming en consumentenkeuze onder druk staat. Het is een vorm van indirecte regulering die niet alleen de consument beschermt, maar ook de markt in zijn geheel verzwakt.
Een concrete voorbeeld hiervan is de online aankoop van elektronische apparaten. Als een consument bijvoorbeeld een nieuwe laptop wil kopen, kan hij kiezen tussen verschillende aanbieders. Als een van deze aanbieders echter geen Supercat-be-certificaat heeft, zal de consument vaak een hogere prijs moeten betalen of extra beschermingsopties moeten afsluiten. Dit kan leiden tot een schijnbare prijsdiscriminatie, waarbij consumenten die wel een certificaat hebben een voordeligere deal krijgen dan anderen. Dit is niet alleen onfair, maar ook schadelijk voor de transparantie van de markt.
Om deze situatie te begrijpen, is het belangrijk om te kijken naar de cijfers. Volgens de laatste rapporten van de Belgische consumentenbond zijn 68% van de Belgische consumenten bekend met Supercat-be, maar slechts 32% van hen heeft een abonnement. Dit betekent dat de helft van de consumenten die de site gebruikt, geen extra kosten maakt. Toch blijft de impact van het abonnement merkbaar. Bedrijven die geen certificaat hebben, zien hun verkoopcijfers dalen met gemiddeld 15%, terwijl zij hun prijzen moeten verhogen om de kosten van de extra bescherming te compenseren.
- Supercat-be vraagt jaarlijks een abonnement van gemiddeld €12,50 voor consumenten die regelmatig transacties willen beveiligen.
- Bedrijven zonder certificaat zien hun verkoopcijfers dalen met gemiddeld 12-15% in de eerste 6 maanden na certificatie.
- De totale jaarlijkse kosten voor consumenten door het abonnement bedragen ongeveer €2,5 miljoen in België.
- Sinds de introductie van Supercat-be in 2016 zijn er 1.200+ klachten van consumenten over onnodige extra kosten en verborgen abonnementen.
- De marktsegmenten zonder Supercat-be-certificaat zijn met 30% kleiner geworden sinds de invoering van de regels.
De vraag die hierbij opkomt is of Supercat-be wel echt de consumenten beschermt, of of het eerder een vorm van indirecte belasting is die de vrijheid van onderneming en consumentenkeuze beperkt. De huidige situatie laat zien dat de site, ondanks haar goede intenties, een structureel probleem creëert in de Belgische consumentenmarkt. Het is essentieel dat de overheid en de betrokken partijen hierover nadenken en een balans zoeken tussen consumentenbescherming en de vrijheid van onderneming.
Om deze situatie aan te pakken, kunnen verschillende stappen worden ondernomen. Ten eerste zou de overheid een duidelijkere regeling kunnen vaststellen over de verplichting tot abonnement. Ten tweede zou Supercat-be een transparantere manier moeten bieden om consumenten te informeren over de kosten en voordelen van het abonnement. Ten slotte zou een alternatief systeem kunnen worden geïntroduceerd dat consumenten en ondernemers eveneens beschermt, zonder dat extra kosten voor de consumenten ontstaan.